1. اصلی
  2. دسته بندى‌ها
  3. فقه و اصول

بروز رسانی هريک از شما شب هنگام که می‌خوابد، شيطان سه گره بر پُشت سرِ او می‌زند و هنگامِ بستنِ هر گرهی [در گوش او می‌گويد] شبی دراز در پيش داری؛ پس بخواب

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ:
«يَعْقِدُ الشَّيْطَانُ عَلَى قَافِيَةِ رَأْسِ أَحَدِكُمْ إِذَا هُوَ نَامَ ثَلاَثَ عُقَدٍ يَضْرِبُ كُلَّ عُقْدَةٍ عَلَيْكَ لَيْلٌ طَوِيلٌ، فَارْقُدْ، فَإِنِ اسْتَيْقَظَ فَذَكَرَ اللَّهَ، انْحَلَّتْ عُقْدَةٌ، فَإِنْ تَوَضَّأَ انْحَلَّتْ عُقْدَةٌ، فَإِنْ صَلَّى انْحَلَّتْ عُقْدَةٌ، فَأَصْبَحَ نَشِيطًا طَيِّبَ النَّفْسِ، وَإِلَّا أَصْبَحَ خَبِيثَ النَّفْسِ كَسْلاَنَ».

از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند:
«يَعْقِدُ الشَّيْطَانُ عَلَى قَافِيَةِ رَأْسِ أَحَدِكُمْ إِذَا هُوَ نَامَ ثَلاَثَ عُقَدٍ يَضْرِبُ كُلَّ عُقْدَةٍ عَلَيْكَ لَيْلٌ طَوِيلٌ، فَارْقُدْ، فَإِنِ اسْتَيْقَظَ فَذَكَرَ اللَّهَ، انْحَلَّتْ عُقْدَةٌ، فَإِنْ تَوَضَّأَ انْحَلَّتْ عُقْدَةٌ، فَإِنْ صَلَّى انْحَلَّتْ عُقْدَةٌ، فَأَصْبَحَ نَشِيطًا طَيِّبَ النَّفْسِ، وَإِلَّا أَصْبَحَ خَبِيثَ النَّفْسِ كَسْلاَنَ»: «هريک از شما شب هنگام که می‌خوابد، شيطان سه گره بر پُشت سرِ او می‌زند و هنگامِ بستنِ هر گرهی [در گوش او می‌گويد] شبی دراز در پيش داری؛ پس بخواب. اگر شخص بيدار شود و ذکر و یاد الله کند، يک گره گشوده می‌شود و چون وضو بگيرد، گرهِ ديگری باز می‌شود و چنانچه نماز بخواند، همهٔ گره‌ها باز می‌شود و به این ترتیب صبح را با نشاط و سرِحال خواهد بود؛ وگرنه صبح را کسل و بی‌حال آغاز می‌کند».

صحیح است بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارند صحیح بخاری - 1142

شرح

پیامبر صلی الله علیه وسلم درباره شیطان و درگیری او با کسی سخن می‌گوید که قصد ادای نماز شب یا نماز صبح را دارد.
هرگاه مؤمن به بستر می‌رود، شیطان در پشت سرش سه گره می‌زند.
و چون مؤمن از خواب بیدار شود و ذکر و یاد الله کند و به وسوسهٔ شیطان عمل نکند، یک گره باز می‌شود.
و چون وضو بگیرد گره دیگر هم باز می‌شود.
و چون برخیزد و نماز بخواند، گره سوم هم باز می‌شود و صبح را با نشاط و سرحال آغاز می‌کند؛ چون برای طاعتی که الله توفیقش را به او داده و بشارت وعدهٔ الهی مبنی بر ثواب و مغفرت و باز شدن گره‌های شیطان مسرور و شادمان است؛ وگرنه صبح را بی‌حال و غمگین و با تنبلی در کارهای خیر و نیک آغاز می‌نماید، زیرا گره شیطان هنوز همراه اوست و از نزدیکی به الله دور و محروم شده است.

از نکات این حدیث

  1. شیطان همواره در همهٔ راه‌های انسان در حال تلاش است تا میان او و طاعت خداوند عزوجل ایجاد مانع کند؛ و بنده راه نجاتی از شیطان ندارد مگر با یاری جستن از الله عزوجل و برگرفتن اسبابی که او را از شیطان حفظ کند.
  2. ذکر الله تعالی و عبادتش، باعث سرزندگی درونی و شرح صدر می‌شود و تنبلی و خمودگی را دور می‌کند و خشم و ناراحتی را از بین می‌برد، زیرا شیطان را دور می‌سازد و همهٔ اینها از وسوسهٔ شیطان است.
  3. مؤمن به سبب توفیق طاعتی که الله تعالی به او عطا کرده، شاد می‌شود و به سبب کوتاهی در کسب درجات فضل و کمال غمگین می‌شود.
  4. غفلت و سستی در انجام طاعات، از کارهای شیطان و فریب‌های آراسته‌ی اوست.
  5. این امور سه‌گانه یعنی ذکر الله، وضو و نماز، شیطان را دور می‌کنند.
  6. اینکه شیطان مشخصا پشت سر را گره می‌زند، از این جهت است که پشت سر مرکز نیروهای انسان و مجال تصرف اوست، پس چون آنجا را گره بزند، می‌تواند بر روح انسان تسلط یابد و خواب را بر او القا کند.
  7. ابن حجر عسقلانی می‌گوید: «اینکه در حدیث مذکور از شب یاد شده: "شبی طولانی خواهی داشت" به ظاهر نشان‌دهنده‌ی آن است که این امر مخصوص خواب شب است».
  8. ابن حجر عسقلانی می‌گوید: «در این باره ذکر خاصی نیست که ذکر دیگری جایش را نگیرد، بلکه هر چه بتوان آن را ذکر الله نامید، کفایت می‌کند. بنابراین تلاوت قرآن و خواندن حدیث نبوی و مشغول شدن به علم شرعی را هم شامل می‌شود. و بهترین ذکری که می‌تواند بگوید این سخن پیامبر صلی الله علیه وسلم است که: «هرکس شب از خواب برخیزد و بگوید: لاَ إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ المُلْكُ وَلَهُ الحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، الحَمْدُ لِلَّهِ، وَسُبْحَانَ اللَّهِ، وَلاَ إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ، وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ، سپس بگوید: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي؛ یا دعا کند، مستجاب می‌شود و اگر وضو بگیرد، نمازش پذیرفته می‌شود» [به روایت بخاری].

مشاهده ترجمه‌ها

51 زبان
EN English الإنجليزية
UR اردو الأوردية
ES Español الإسبانية
ID Indonesia الإندونيسية
UG ئۇيغۇرچە الأيغورية
BN বাংলা البنغالية
TR Türkçe التركية
RU Русский الروسية
BS Bosanski البوسنية
SI සිංහල السنهالية
HI हिन्दी الهندية
ZH 中文 الصينية
VI Tiếng Việt الفيتنامية
TL Tagalog تجالوج
KU Kurdî الكردية
HA Hausa الهوسا
PT Português البرتغالية
ML മലയാളം المليالم
TE తెలుగు التلغو
SW Kiswahili السواحيلية
TA தமிழ் التاميلية
MY မြန်မာ البورمية
TH ไทย التايلندية
DE Deutsch الألمانية
PS پښتو بشتو
AS অসমীয়া الأسامية
SQ Shqip الألبانية
SV Svenska السويدية
AM አማርኛ الأمهرية
NL Nederlands الهولندية
GU ગુજરાતી الغوجاراتية
KY Кыргызча القيرقيزية
NE नेपाली النيبالية
LT Lietuvių الليتوانية
PRS دری الدرية
SR Српски الصربية
TG тоҷикӣ الطاجيكية
RW Kinyarwanda الكينياروندا
RO Română الرومانية
HU Magyar المجرية
MOS Moore الموري
MG Malagasy المالاجاشية
OM Oromoo الأورومو
KN ಕನ್ನಡ الكانادا
WO Wolof الولوف
UK Українська الأوكرانية
KA ქართული الجورجية
MK Македонски المقدونية
KM ភាសាខ្មែរ الخميرية
PA ਪੰਜਾਬੀ البنجابية
MR मराठी الماراثية