1. سه‌ره‌كی
  2. پولینكرن
  3. Virtues and Manners

فه‌رمووده‌ ((كریار شه‌ش (جۆرن)، خه‌لك ژی چار (جۆرن)، (كریار ب ڤی ڕه‌نگینه‌) دوو د فه‌ركه‌رن و كریار یا هه‌ی ئێك ب ئێكێیه‌ و خێر یا هه‌ی ب ده‌ھ خێرێن وه‌كی خۆیه‌، خێر یا هه‌ی ب حه‌فسه‌د خێرێن وه‌كی خۆیه‌

عَنْ خُرَيْمِ بْنِ فَاتِكٍ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«الْأَعْمَالُ سِتَّةٌ، وَالنَّاسُ أَرْبَعَةٌ، فَمُوجِبَتَانِ، وَمِثْلٌ بِمِثْلٍ، وَحَسَنَةٌ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا، وَحَسَنَةٌ بِسَبْعِ مِائَةٍ، فَأَمَّا الْمُوجِبَتَانِ: فَمَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ، وَمَنْ مَاتَ يُشْرِكُ بِاللهِ شَيْئًا دَخَلَ النَّارَ، وَأَمَّا مِثْلٌ بِمِثْلٍ: فَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ حَتَّى يَشْعُرَهَا قَلْبُهُ، وَيَعْلَمَهَا اللهُ مِنْهُ كُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةً، وَمَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً، كُتِبَتْ عَلَيْهِ سَيِّئَةً، وَمَنْ عَمِلَ حَسَنَةً فَبِعَشْرِ أَمْثَالِهَا، وَمَنْ أَنْفَقَ نَفَقَةً فِي سَبِيلِ اللهِ فَحَسَنَةٌ بِسَبْعِ مِائَةٍ، وَأَمَّا النَّاسُ، فَمُوَسَّعٌ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا مَقْتُورٌ عَلَيْهِ فِي الْآخِرَةِ، وَمَقْتُورٌ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا مُوَسَّعٌ عَلَيْهِ فِي الْآخِرَةِ، وَمَقْتُورٌ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، وَمُوَسَّعٌ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ».

ژ خوڕه‌یمێ كوڕێ فاتیكی (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت: پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) گۆت:
((كریار شه‌ش (جۆرن)، خه‌لك ژی چار (جۆرن)، (كریار ب ڤی ڕه‌نگینه‌) دوو د فه‌ركه‌رن و كریار یا هه‌ی ئێك ب ئێكێیه‌ و خێر یا هه‌ی ب ده‌ھ خێرێن وه‌كی خۆیه‌، خێر یا هه‌ی ب حه‌فسه‌د خێرێن وه‌كی خۆیه‌، ڤێجا هندیكه‌ هه‌ردوو فه‌ركه‌رن (ئه‌و ئه‌ڤه‌نه‌): هه‌ر كه‌سێ بمریت و چ شریك و هه‌ڤالان بۆ خودێ دروست نه‌كه‌ت؛ دێ چیته‌ به‌حه‌شتێ و هه‌ر كه‌سێ بمریت و شریك و هه‌ڤاله‌كی بۆ خودێ دروست بكه‌ت؛ دێ چیته‌ جه‌هنه‌مێ. هندیكه‌ ئه‌و كریاره‌ یا ئێك ب ئێكێیه‌: ئه‌ڤه‌ ئه‌وه‌ ده‌مێ كه‌سه‌ك ئنیه‌تا كرنا خێره‌كێ دئینیت، هه‌تا دلێ وی هه‌ست پێ دكه‌ت و خودێ وێ چه‌ندێ ژ وی دزانیت (كو ئنیه‌تا وی یا دروسته‌ و ژ دل دڤێت وێ خێرێ بكه‌ت)، هنگی دێ خێره‌ك بۆ هێته‌ نڤیسین و هه‌ر كه‌سێ گونه‌هه‌كێ بكه‌ت؛ دێ گونه‌هه‌ك ل سه‌ر هێته‌ نڤیسین و هه‌ر كه‌سێ خێره‌كێ بكه‌ت؛ دێ بۆ وی ب ده‌ھ خێرێن وه‌كی وێ هێته‌ نڤیسین، هه‌ر كه‌سێ تشته‌كی د ڕێكا خودێدا بكه‌ته‌ خێر و بمه‌زێخیت؛ هنگی خێره‌ك بۆ وی ب حه‌فسه‌د خێرایه‌. هندیكه‌ خه‌لكه‌؛ هنده‌ك ژ وان ل دونیایێ به‌رده‌ستێ وان یێ هاتییه‌ به‌رفره‌هكرن و ل ئاخره‌تێ به‌رده‌ستێ وان دێ هێته‌ به‌رته‌نگكرن، هنده‌كێن دی ل دونیایێ به‌رده‌ستێ وان یێ هاتییه‌ به‌رته‌نگكرن و ل ئاخره‌تێ دێ هێته‌ به‌رفره‌هكرن، هنده‌كێن دی ل دونیا و ئاخره‌تێ به‌رده‌ستێ وان یێ هاتییه‌ به‌رته‌نگكرن و هنده‌كێن دی ل دونیا و ئاخره‌تێ به‌رده‌ستێ وان یێ هاتییه‌ به‌رفره‌هكرن)).

حسن رواه أحمد مسند أحمد - 18900

شرۆڤه‌كرن

پێغه‌مبه‌ر (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) به‌حس دكه‌ت كو كریار شه‌ش جۆرن، خه‌لك ژی چار جۆر و ده‌سته‌كن، ڤێجا ئه‌و شه‌ش جۆرێن كریاران ئه‌ڤه‌نه‌:
ئێك: ئه‌و كه‌سێ بمریت و چ شریك و هه‌ڤالان بۆ خودێ دروست نه‌كه‌ت؛ دێ چیته‌ به‌حه‌شتێ.
دوو: ئه‌و كه‌سێ بمریت و شریك و هه‌ڤاله‌كی بۆ خودێ دروست بكه‌ت؛ جه‌هنه‌م دێ ل سه‌ر وی فه‌ر بیت و دێ هه‌تا هه‌تایێ د ناڤدا مینیت.
و ئه‌ڤه‌ ئه‌و هه‌ردوو تشتێن فه‌ركرینه‌.
سێ: ئه‌و خێرا مرۆڤی ئنیه‌ت بۆ ئینای، هه‌ر كه‌سێ ئنیه‌تا خۆ ئینا خێره‌كێ بكه‌ت و د ڤێ ئنیه‌تێدا یێ ڕاستگۆ بوو هه‌تا ب دلێ خۆ هه‌ست پێ كری و خودێ ڤێ ئنیه‌تێ ل ده‌ڤ وی دبینیت، پاشی ئه‌گه‌ره‌ك دهێته‌ پێش و ئه‌و نه‌شێت ڤێ خێرێ بكه‌ت؛ ل ڤی ده‌می دێ خێره‌كا كامل و ته‌مام بۆ وی هێته‌ نڤیسین.
چار: ئه‌و گونه‌ها هاتییه‌ كرن، هه‌ر كه‌سێ گونه‌هه‌كێ بكه‌ت؛ دێ گونه‌هه‌كا ب تنێ ل سه‌ر وی هێته‌ نڤیسین.
ئه‌ڤه‌ ژی ئه‌وه‌ یا گۆتی ئێك ب ئێكێیه بێی بهێنە زێدەکرن (ئێك ب دەهان و حەفسەدان بیت)‌.
پێنج: خێره‌ك ب ده‌ھ خێرێن وه‌كی خۆیه‌، ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌ ده‌مێ كه‌سه‌ك ئنیه‌تا كرنا خێره‌كێ دئینیت و پاشی وێ خێرێ دكه‌ت؛ ل ڤێرێ ئه‌ڤ خێره‌ دێ بۆ وی ب ده‌ھ خێران هێته‌ نڤیسین.
شه‌ش: خێره‌ك ب حه‌فسه‌د خێرانه‌، ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌یه‌ ده‌مێ كه‌سه‌ك تشته‌كی د ڕێكا خودێدا دكه‌ته‌ خێر و دمه‌زێخیت، ئه‌ڤ خێره‌ دێ بۆ وی ب حه‌فسه‌د خێران هێته‌ نڤیسین و هژمارتن، ئه‌ڤه‌ ژی ژ باشی و قه‌نجی و مه‌ردینییا خودایێ مه‌زنه‌ ل سه‌ر عه‌بدێن وی.
هندیكه‌ هه‌ر چار جۆرێن مرۆڤانه‌، ئه‌و ئه‌ڤه‌نه‌:
یێ ئێكێ: ئه‌و كه‌سه‌ یێ د دونیایێدا به‌رده‌ستێ وی هاتییه‌ به‌رفره‌هكرن ژ ڕزقی، یێ د ناڤ قه‌نجی و نیعمه‌تێن خودێدا و تشتێ دڤێت یێ هه‌ی و یێ ل به‌ر ده‌ستێ وی، به‌لێ ل ئاخره‌تێ به‌رده‌ستێ وی دێ هێته‌ به‌رته‌نگكرن و چاره‌نڤیسێ وی ئاگرێ جه‌هنه‌مێیه‌، ئه‌ڤه‌ ژی كافرێ زه‌نگینه‌.
یێ دووێ: ئه‌و كه‌سه‌ یێ د دونیایێدا به‌رده‌ستێ وی هاتییه‌ به‌رته‌نگكرن ژ ڕزقی، به‌لێ ل ئاخره‌تێ به‌رده‌ستێ وی دێ هێته‌ به‌رفره‌هكرن و چاره‌نڤیسێ وی به‌حه‌شته‌، ئه‌ڤه‌ ژی باوه‌ردارێ هه‌ژاره‌.
یێ سێیێ: ئه‌و كه‌سه‌ یێ د دونیا و ئاخره‌تێدا به‌رده‌ستێ وی هاتییه‌ به‌رته‌نگكرن، ئه‌ڤه‌ ژی كافرێ هه‌ژاره‌.
یێ چارێ: ئه‌و كه‌سه‌ یێ د دونیا و ئاخره‌تێدا به‌رده‌ستێ وی هاتییه‌ به‌رفره‌هكرن، ئه‌ڤه‌ ژی باوه‌ردارێ زه‌نگینه‌.

ژ مفایێن فه‌رمووده‌یێ

  1. مه‌زناهییا قه‌نجی و باشییا خودایێ مه‌زن ل سه‌ر عه‌بدێن وی و چه‌ندین جار لێكرنا وی بۆ خێران.
  2. دادی و مه‌ردینییا خودێ، ئه‌ڤه‌ ژی چونكی وی بۆ گونه‌هان سه‌ره‌ده‌رییه‌كا یه‌كسان د گه‌ل مه‌ كر و هه‌ر گونه‌هه‌ك ب ئێكێ هژمار كر.
  3. مه‌زناهییا شریك دروستكرنێ بۆ خودێ، چونكی مرۆڤ ژ به‌ر وێ دێ ژ به‌حه‌شتێ بێبار بیت.
  4. دیاركرنا خێرا مه‌زاختن و خێركرنێ د ڕێكا خودێدا.
  5. چه‌ند جار لێكرنا خێرا صه‌ده‌قه‌ و خێركرنا د ڕێكا خودێدا ب حه‌فسه‌د خێران ده‌ستپێدكه‌ت، چونكی ئه‌ڤ خێره‌ دبیته‌ هاریكار ل سه‌ر بلندكرنا په‌یڤا خودێ.
  6. دیاركرنا جۆرێن خه‌لكی و جوداهییا وان.
  7. د دونیایێدا خودێ به‌رده‌ستێ مرۆڤێ باوه‌ردار و یێ بێباوه‌ر ژی به‌رفره‌ھ دكه‌ت، به‌لێ ل ئاخره‌تێ ب تنێ به‌رده‌ستێ مرۆڤێ باوه‌ردار به‌رفره‌ھ دكه‌ت.

نیشاندانا وه‌رگێڕانان

67 زمان
EN English الإنجليزية
UR اردو الأوردية
ES Español الإسبانية
ID Indonesia الإندونيسية
UG ئۇيغۇرچە الأيغورية
BN বাংলা البنغالية
FR Français الفرنسية
TR Türkçe التركية
RU Русский الروسية
BS Bosanski البوسنية
SI සිංහල السنهالية
HI हिन्दी الهندية
ZH 中文 الصينية
FA فارسی الفارسية
VI Tiếng Việt الفيتنامية
TL Tagalog تجالوج
KU Kurdî الكردية
HA Hausa الهوسا
PT Português البرتغالية
ML മലയാളം المليالم
TE తెలుగు التلغو
SW Kiswahili السواحيلية
TA தமிழ் التاميلية
MY မြန်မာ البورمية
TH ไทย التايلندية
DE Deutsch الألمانية
JA 日本語 اليابانية
PS پښتو بشتو
AS অসমীয়া الأسامية
SQ Shqip الألبانية
SV Svenska السويدية
AM አማርኛ الأمهرية
NL Nederlands الهولندية
GU ગુજરાતી الغوجاراتية
KY Кыргызча القيرقيزية
NE नेपाली النيبالية
YO Yorùbá اليوروبا
LT Lietuvių الليتوانية
PRS دری الدرية
SR Српски الصربية
TG тоҷикӣ الطاجيكية
RW Kinyarwanda الكينياروندا
RO Română الرومانية
HU Magyar المجرية
CS Čeština التشيكية
MOS Moore الموري
MG Malagasy المالاجاشية
FF Fulfulde الفولانية
IT Italiano الإيطالية
OM Oromoo الأورومو
KN ಕನ್ನಡ الكانادا
WO Wolof الولوف
BG Български البلغارية
AZ Azərbaycan الأذربيجانية
EL Ελληνικά اليونانية
UZ O‘zbek الأوزبكية
UK Українська الأوكرانية
KA ქართული الجورجية
LN Lingala اللينجالا
MK Македонски المقدونية
KM ភាសាខ្មែរ الخميرية
BM Bambara البامبارية
PA ਪੰਜਾਬੀ البنجابية
MR मराठी الماراثية
DA Dansk الدنماركية
RN Kirundi الكيروندي
MS Bahasa Melayu الملايو