1. سه‌ره‌كی
  2. پولینكرن
  3. Virtues and Manners

فه‌رمووده‌ ((باشی ڕه‌وشتێ جوانه‌، خرابی ژی ئه‌و تشته‌ یێ د سنگێ ته‌دا بهێت و بچیت و ته‌ پێ نه‌خۆش بیت خه‌لك پێ ئاگه‌هدار بن

عَنِ النَّوَّاسِ بْنِ سِمْعَانَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ:
«البِرُّ: حُسْنُ الخُلُقِ، وَالإِثْمُ مَا حَاكَ فِي صَدْرِكَ، وَكَرِهْتَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ». وَعَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «جِئْتَ تَسْأَلُ عَنِ البِرِّ وَالإِثْمِ»، قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ: «اسْتَفْتِ قَلْبَكَ، البِرُّ: مَا اطْمَأَنَّتْ إلَيْهِ النَّفْسُ، وَاطْمَأَنَّ إلَيْهِ القَلْبُ، وَالإِثْمُ: مَا حَاكَ فِي نَفْسِكَ وَتَرَدَّدَ فِي الصَّدْرِ، وَإِنْ أَفْتَاكَ النَّاسُ وَأَفْتَوْكَ».

ژ نه‌وواسێ كوڕێ سه‌معانی (خودێ ژێ ڕازی بیت) ژ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت:
((باشی ڕه‌وشتێ جوانه‌، خرابی ژی ئه‌و تشته‌ یێ د سنگێ ته‌دا بهێت و بچیت و ته‌ پێ نه‌خۆش بیت خه‌لك پێ ئاگه‌هدار بن)). ژ وابیصه‌یێ كوڕێ مه‌عبه‌دی (خودێ ژێ ڕازی بیت) گۆت: ئه‌ز هاتمه‌ ده‌ڤ پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن)، ئینا وی گۆته‌ من: ((تو هاتی پرسیارا باشی و خرابییێ بكه‌ی؟))، من گۆت: به‌لێ، گۆت: ((پرسیارێ ژ دلێ خۆ بكه‌، باشی ئه‌و تشته‌ یێ نه‌فس و دل ل سه‌ر ئارام دبن و پێ ڕحه‌ت دبن، خرابی ژی ئه‌و تشته‌ یێ د نه‌فسا ته‌دا بهێت و بچیت و د سنگێ ته‌دا بگه‌ڕییێت، ئه‌گه‌ر خۆ خه‌لك فه‌توایێ ژی بۆ ته‌ پێ بده‌ن)).

صحيح الحديث الأول: رواه مسلم، والحديث الثاني: رواه أحمد والدارمي الأربعون النووية - 27

شرۆڤه‌كرن

پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) به‌حسێ باشی و خرابییێ كر و گۆت: مسوگه‌ر مه‌زنترین سالۆخه‌تێن باشییێ؛ ڕه‌وشتێ جوانه‌ د گه‌ل خودێ ب ته‌قوایێ و د گه‌ل خه‌لكی ب قه‌بویلكرن و خۆلبه‌رگرتنا نه‌خۆشی و ئازارێ و كێمییا توڕه‌بوونێ و ڤه‌بوون و گه‌شاتییا دێمی و ئاخڤتنا خۆش و گه‌هاندنا په‌یوه‌ندییێن مرۆڤاینییێ و گوهدان و نه‌رمینی و باشی و پێكڤه‌ژیانه‌كا باش و خۆش و باشی ئه‌وه‌ یا دل و نه‌فس پێ ئارام ببن. و گونه‌هـ ئه‌وه‌ یا د نه‌فسێدا دهێت و دچیت ژ به‌ر تشتێن جهێ گۆمانێ بێی كو سنگ پێ ڤه‌بیت و د دڵێ خۆدا گۆمانێ ژێ بكه‌ی و ژ وێ ئێكێ بترسی كو ئه‌و گونه‌هه‌ و ته‌ نه‌ڤێت وێ چه‌ندێ دیار بكه‌ی، ژ به‌ر كو تو ب تشته‌كێ خراب دزانی ل ده‌ڤ خه‌لكێ مه‌زن و ژیر و ته‌مام، ئه‌ڤه‌ ژی چونكی نه‌فس ب سرۆشتێ خۆ حه‌ز دكه‌ت خه‌لك ل سه‌ر باشییێن وێ ئاگه‌هدار ببن، ڤێجا ئه‌گه‌ر نه‌ڤیا خه‌لك ل سه‌ر هنده‌ك كریارێن وێ ئاگه‌هدار ببن؛ ئه‌ڤه‌ گونه‌هه‌ و خێر و باشی تێدا نینه‌، ئه‌گه‌ر خه‌لكی ژی فه‌توا بۆ ته‌ دا‌؛ تو فه‌توایا وان وه‌رنه‌گره‌ هندی نیشانا گۆمانێ د دڵێ ته‌دا هه‌بیت‌، چونكی فه‌توا گۆمانێ ژ ناڤ نابه‌ت ئه‌گه‌ر گۆمان یا دروست بیت و موفتى بێی زانین فه‌توایێ بده‌ت، به‌لێ ئه‌گه‌ر فه‌توا ل سه‌ر به‌ڵگه‌یه‌كێ شه‌رعی هاتبیته‌ ئاڤاكرن؛ هنگی پێدڤییه‌ كه‌سێ پرسیاركری بۆ بزڤڕیت و پێگیربیت، خۆ ئه‌گه‌ر سنگێ وی ژی پێ ڤه‌نه‌بوو.

ژ مفایێن فه‌رمووده‌یێ

  1. هاندان ل سه‌ر ڕه‌وشتێن جوان و تازه‌، چونكی ڕه‌وشتێ جوان ژ مه‌زنترین خه‌سله‌تێن باشییێیه‌.
  2. حه‌قی و نه‌حه‌قی ل ده‌ڤ مرۆڤێ باوه‌ردار لێك ئالۆز نابن، به‌لكی مرۆڤێ باوه‌ردار ب وێ ڕوناهییا د دلێ ویدا هه‌ی حه‌قییێ دنیاسیت و دزانیت حه‌قییه‌ و ژ نه‌حه‌قییێ دڕه‌ڤیت و كه‌ربێن وی ژێ ڤه‌دبن.
  3. ژ نیشانێن گونه‌هێ؛ دوودلی و تێكچوونا دلییه‌ و نه‌ڤیانه‌ كو خه‌لك بزانن و ب سه‌ر هه‌لبن.
  4. سندی دبێژیت: ئه‌ڤه‌ ده‌رباره‌ی وان تشتانه‌ یێن جهێ گومانێ كو خه‌لك نزانیت یا دروست تێدا كیژكه‌، ئه‌گه‌ر نه‌؛ تشتێ شه‌ریعه‌تی فه‌رمان ب كرنا وی كری، ئه‌گه‌ر چ به‌لگه‌ نه‌بن كو دژی ڤێ چه‌ندێ بن؛ ژ تشتێن باشه‌، و تشتێ شه‌ریعه‌تی پاشڤه‌برن ژێ كری ژ گونه‌هێیه‌ و پێدڤی ناكه‌ت بۆ ڤێ چه‌ندێ مرۆڤ پرسیارا دلێ خۆ بكه‌ت و خۆ ژێ پشتڕاست و ته‌نا بكه‌ت.
  5. ئه‌و كه‌سێن د فه‌رمووده‌یێدا ئاخڤتن بۆ هاتییه‌ ئارسته‌كرن ژی خودانێن خورستییا (فیتره‌تا) ساخله‌من، نه‌ خودانێن دلێن به‌روڤاژی یێن كو چ خێر و باشییان ب باشی نابینن و چ خرابییان ژی ب خرابی نابینن، ئه‌و نه‌بیت یا د گه‌ل حه‌زێن وان دگونجیت.
  6. طه‌ییبی دبێژیت: هاتییه‌ گۆتن كو په‌یڤا (البر) د فه‌رمووده‌یێدا ب چه‌ندین ڕامانان هاتییه‌ ڕاڤه‌كرن، ڤێجا ل جهه‌كی ب وێ ڕامانێ هاتییه‌ ڕاڤه‌كرن كو ئه‌و تشته‌ یێ نه‌فس پێ ڕحه‌ت دبیت و دل پێ ئارام دبیت، ل جهه‌كێ دی ب باوه‌رییێ هاتییه‌ ڕاڤه‌كرن، ل جهه‌كی ژی ب وی تشتێ ته‌ نێزیكی خودێ دكه‌ت، ل ڤێرێ ژی ب ڕه‌وشتێ جوان هاتییه‌ ڕاڤه‌كرن، ڕه‌وشتێ جوان و تازه‌ ژی هاتییه‌ ڕاڤه‌كرن بـ: خۆلبه‌رگرتن و هه‌داركێشانا ل سه‌ر نه‌خۆشییێ و كێم تووڕه‌بوونێ و ڤه‌كرنا ناڤچاڤان و گڕنژینێ و ئاخڤتنا خۆش و جوان، هه‌می ژی د ڕامانێدا نێزیكی ئێكن.

نیشاندانا وه‌رگێڕانان

56 زمان
EN English الإنجليزية
UR اردو الأوردية
ES Español الإسبانية
ID Indonesia الإندونيسية
BN বাংলা البنغالية
FR Français الفرنسية
TR Türkçe التركية
RU Русский الروسية
BS Bosanski البوسنية
SI සිංහල السنهالية
HI हिन्दी الهندية
ZH 中文 الصينية
FA فارسی الفارسية
VI Tiếng Việt الفيتنامية
TL Tagalog تجالوج
KU Kurdî الكردية
HA Hausa الهوسا
PT Português البرتغالية
ML മലയാളം المليالم
TE తెలుగు التلغو
SW Kiswahili السواحيلية
TA தமிழ் التاميلية
TH ไทย التايلندية
DE Deutsch الألمانية
PS پښتو بشتو
AS অসমীয়া الأسامية
SQ Shqip الألبانية
AM አማርኛ الأمهرية
NL Nederlands الهولندية
GU ગુજરાતી الغوجاراتية
KY Кыргызча القيرقيزية
NE नेपाली النيبالية
LT Lietuvių الليتوانية
PRS دری الدرية
SR Српски الصربية
TG тоҷикӣ الطاجيكية
RW Kinyarwanda الكينياروندا
HU Magyar المجرية
CS Čeština التشيكية
MOS Moore الموري
MG Malagasy المالاجاشية
OM Oromoo الأورومو
KN ಕನ್ನಡ الكانادا
WO Wolof الولوف
AZ Azərbaycan الأذربيجانية
UZ O‘zbek الأوزبكية
UK Українська الأوكرانية
KA ქართული الجورجية
MK Македонски المقدونية
KM ភាសាខ្មែរ الخميرية
BM Bambara البامبارية
PA ਪੰਜਾਬੀ البنجابية
MR मराठी الماراثية
DA Dansk الدنماركية
RN Kirundi الكيروندي
MS Bahasa Melayu الملايو