1. سه‌ره‌كی
  2. پۆلێنکردنەکان
  3. فیقـهــ-شەریعەتزانی- وبنچینەکانی

فەرموودە كاتێك پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- ئەوی نارد بۆ یەمەن، فەرمانى پێمکرد کە: لە هەر سی مانگایەک (گوێرەیەکی یەک ساڵ -زیاتر- نێر بێت یان مێ)

عَنْ مُعَاذٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ:
أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا وَجَّهَهُ إِلَى الْيَمَنِ أَمَرَهُ أَنْ يَأْخُذَ مِنَ الْبَقَرِ مِنْ كُلِّ ثَلَاثِينَ تَبِيعًا أَوْ تَبِيعَةً، وَمِنْ كُلِّ أَرْبَعِينَ مُسِنَّةً، وَمِنْ كُلِّ حَالِمٍ -يَعْنِي مُحْتَلِمًا- دِينَارًا أَوْ عَدْلَهُ مِنَ المَعَافِرِ، ثِيَابٌ تَكُونُ بِالْيَمَنِ.

ئەم وەرگێڕاوە پێویستی بە پێداچوونەوە و وردبوونەوەی زیاتر هەیە.

لە موعازەوە -ڕەزای خوای لێبێت- دەڵێت:
كاتێك پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- ئەوی نارد بۆ یەمەن، فەرمانى پێمکرد کە: لە هەر سی مانگایەک (گوێرەیەکی یەک ساڵ -زیاتر- نێر بێت یان مێ)، ولە هەر چل مانگایەک (مانگایەکی دوو ساڵ -زیاتر-)؛ وەکو زەکات وەربگرم، ودینارێک وەربگرم لە هەر (نامسوڵمانێک) کە باڵغ بووبێت (وەکو سەرانە -جزیە-)، یان هاوتای -ئەو دینارە- لە مەفاعیر؛ كە جلوبەرگێكی یەمەنیە.

سەحیحە بە ئاماژەكانی تر رواه أبو داود والترمذي والنسائي وابن ماجه وأحمد سنن أبي داود - 1576

شیکردنەوە

پێغەمبەر -صلى الله عليه وسلم- موعازی کوڕی جەبەلی نارد بۆ یەمەن -ڕەزای خوای لێبێت- ؛ بۆ فێرکردنی خەڵک و بانگەوازی کردنیان، و لەو شتانەی کە فەرمانی پێکرد ئەوە بوو کە زەکاتی مانگاکان لە موسڵمانان وەربگرێت، لە هەر سی مانگایەک؛ گایەکی تەمەن یەک ساڵ یان مانگایەکی تەمەن یەک ساڵ وەربگرێت، و لە هەر چل مانگایەک؛ مانگایەکی تەمەن دوو ساڵ وەربگرێت. هەروەها سەرانە -جزیە- وەربگرێت لە خاوەن كتێبەكان (جولەكە و گاوڕەكان)؛ لە هەر نێرێکی پێگەیشتوو دینارێک وەربگرێت، یان ئەوەی کە بەرامبەر بە بەهای دینارێک بێت لە جلوبەرگی یەمەن کە پێی دەوترێت: مەعافیری.

لە سوودەکانی فەرموودەکە

  1. جزیە -سەرانە- تەنها لەوانە وەردەگیرێت کە باڵغ بوون لە پیاوان، چونکە پێوەر بۆ وەرنەگرتنی جزیە؛ ئەو کەسانە دەگرێتەوە کە کوشتنیان ڕێگەپێدراو نییە ئەگەر بەدیل گیران: لە منداڵ ، و ئافرەت و هتد.
  2. دیاریکردنی بڕی جزیە -سەرانە- دەگەڕێتەوە بۆ لێكدانەوە وئیجتیهادی پێشەوا (دەسەڵاتدار)، چونکە سەرانە دەگۆڕێـت بەپێی جیاوازی شوێن و کات، و دەوڵەمەندی و هەژاری، و بەڵگەیش ئەوەیە کە پێغەمبەر -صلی الله علیه وسلم- خۆی بڕەکەی بۆ خەڵکی یەمەن دیاری کرد و بە موعازی فەرموو: (لە هەموو پێگەیشتووێک -باڵغێك- دینارێک وەربگرە)، لە کاتێکدا بڕی جزیە لە خەمڵاندنی عومەردا زیاتر بوو -ڕەزای خوای لێبێت- ؛ كاتێك بڕی جزیەی بۆ خەڵکی شام دیاری کرد.
  3. گرنگیدان بە کۆکردنەوەی زەکات، و دیاریکردنی کەسێک بۆ کۆکردنەوەی، ئەمانە لە ئەرکەکانی کاربەدەست و فەرمانڕەوایە.
  4. (التبيع:تەبیع): ئەو گوێرەكەیە کە ساڵێکی تەواو کردووە و چووەتە نێو ساڵی دووەمەوە، و ناونراوە بە (تەبیع)؛ چونکە هێشتا شوێنی دایکی دەکەوێت.
  5. دینار: دراوێکی زێڕینە، و دیناری ئیسلامی: کێشەکەی چوار گرام و چارەکێک زێڕە (4.25 گم).

پیشاندانی وەرگێڕانەکان

31 زمان
EN English ئینگلیزی
UR اردو ئۆردی
ID Indonesia ئەندەنوسی
BN বাংলা بەنگالی
TR Türkçe تورکی
RU Русский ڕووسی
BS Bosanski بۆسنی
SI සිංහල سینهالی
HI हिन्दी هیندی
ZH 中文 چینی
FA فارسی فارسی
VI Tiếng Việt ڤێتنامی
TL Tagalog تاگالۆگ
HA Hausa هوسا
PT Português پورتوگالی
ML മലയാളം مالایالام
TE తెలుగు تلغۆ
SW Kiswahili سه‌واحیلی
TH ไทย تایلەندی
AS অসমীয়া ئاسامی
NL Nederlands هۆڵەندی
GU ગુજરાતી غوجاراتی
PRS دری داری
SR Српски سڕبی
HU Magyar مەجەری
KN ಕನ್ನಡ كانادی
KA ქართული الجورجية
MK Македонски المقدونية
KM ភាសាខ្មែរ الخميرية
PA ਪੰਜਾਬੀ البنجابية
MR मराठी الماراثية