1. اصلی
  2. دسته بندی ها
  3. فضایل و آداب

حديث هیچ انسانی ظرفی بدتر از شکم خود را پر نکرده است، برای فرزند آدم، چند لقمه‌ای بس است که کمر او را راست نگاه دارد [و قوای بدنش را حفظ کند]، اما اگر ناچار [به غذا خوردن بیشتر] شد، [نباید شکم را کامل پر کند] پس باید یک‌سوم [آن] برای غذا، یک‌سوم برای نوشیدنی و یک‌سوم برای تنفس [و نفَس کشیدن] باشد

عَنْ المِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ:
«مَا مَلأَ آدَمِيٌّ وِعَاءً شَرًّا مِنْ بَطْنٍ، بِحَسْبِ ابْنِ آدَمَ أَكَلاَتٌ يُقِمْنَ صُلْبَهُ، فَإِنْ كَانَ لَا مَحَالَةَ، فَثُلُثٌ لِطَعَامِهِ، وَثُلُثٌ لِشَرَابِهِ، وَثُلُثٌ لِنَفَسِهِ».

مقداد بن معدیکرب رضی الله عنه روایت می‌کند که گفت: از رسول الله صلی‌الله‌علیه‌ وسلم شنیدم که می‌فرمودند:
«هیچ انسانی ظرفی بدتر از شکم خود را پر نکرده است، برای فرزند آدم، چند لقمه‌ای بس است که کمر او را راست نگاه دارد [و قوای بدنش را حفظ کند]، اما اگر ناچار [به غذا خوردن بیشتر] شد، [نباید شکم را کامل پر کند] پس باید یک‌سوم [آن] برای غذا، یک‌سوم برای نوشیدنی و یک‌سوم برای تنفس [و نفَس کشیدن] باشد».

صحیح رواه الإمام أحمد والترمذي والنسائي وابن ماجه الأربعون النووية - 47

توضیح

پیامبر گرامی صلی‌الله‌علیه‌وسلم ما را به اصلی از اصول پزشکی رهنمون می‌سازند که همان پیشگیری است؛ راهی که انسان به وسیله آن سلامت خویش را حفظ می‌کند و آن کمخوری است، انسان باید تنها به اندازه‌ای بخورد که گرسنگی‌اش را برطرف کند و او را برای انجام کارهای ضروری توانا سازد، بی‌گمان بدترین ظرفی که پر می‌شود شکم است؛ زیرا پیامدِ پرخوری، بیماری‌های مهلک و بی‌شماری است که به‌صورت زودرس یا دیررس، و درونی یا بیرونی پدیدار می‌گردد. سپس پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم می‌فرمایند: اگر انسان ناچار است سیر بخورد، باید میزان خوراک او یک‌سوم، نوشیدنی یک‌سوم و یک‌سوم دیگر برای تنفس باشد تا دچار تنگی نفس، آسیب و کسالت نشود، و از انجام واجباتی که الله متعال در امر دین و دنیایش بر عهده‌اش نهاده بازنماند.

از فوائد حدیث

  1. اجتناب از زياده روى درخوردن و نوشیدن، بنیادی است جامع برای همه اصول پزشکی، چرا که در فراوانی سیری، بیماری‌ها و رنجورهای بی‌شماری نهفته است.
  2. هدف از خوردن، حفظ تندرستی و قوّت است و به واسطه این دو، سلامت زندگی به دست می‌آید.
  3. پر کردن شکم از غذا، هم آسیب‌های بدنی و هم آسیب‌های دینی به دنبال دارد، عمر رضی‌الله‌عنه می‌گوید: «از پر بودن شکم بپرهیزید؛ زیرا بدن را فاسد می‌کند و انسان را از نماز باز می‌دارد».
  4. احکام خوردن: خوردن از نظر حکم شرعی به اقسام تقسیم می‌شود: واجب: آنچه که زندگی به آن حفظ می‌شود و ترک آن موجب ضرر می‌گردد. جایز: آنچه بیش از اندازه لازم است و از ضرر آن بیمی نباشد. حرام: آنچه که ضرر آن یقینی است. مستحب: آنچه که به وسیله آن بر عبادت و اطاعت الله متعال یاری می‌جویند. این احکام در حدیث به صورت خلاصه در سه مرحله بیان شده است: یکم: پر کردن شکم، دوم: چند لقمه که قوای بدن را حفظ کند، سوم: تقسیم ظرفیت شکم به سه بخش برای غذا، نوشیدنی و نفس، تمام اینها در صورتی است که نوع خوراک، حلال باشد.
  5. این حدیث یکی از قواعد پزشکی است و از آنجا که علم پزشکی بر سه اصل استوار است: حفظ قوا، پرهیز (حمیه) و دفع فضولات (استفراغ)، این حدیث بر دو مورد اول احاطه دارد، همان‌گونه که الله متعال می‌فرمایند: «و بخورید و بیاشامید و اسراف نکنید که او اسرافکاران را دوست نمی‌دارد» [الأعراف: 31].
  6. این شریعت کامل، مصالح انسان را در دین و دنیای او در بر دارد.
  7. از جملۀ علوم شرعی، اصول پزشکی و انواعی از آن است؛ چنانکه در مورد عسل و سیاه دانه (حبة السوداء) نیز احادیث وارد شده است.
  8. احکام شریعت سرشار از حکمت است و بر دفع مفاسد و جلب مصالح استوار گردیده است.

مشاهدۀ ترجمه ها

58 زبان
EN English انگلیسی
UR اردو اردو
ES Español اسپانوی
ID Indonesia اندونزیایی
UG ئۇيغۇرچە اویگوری
BN বাংলা بنگالی
FR Français فرانسوی
TR Türkçe ترکی
RU Русский روسی
BS Bosanski بوسنیایی
SI සිංහල سنهالی
HI हिन्दी هندی
ZH 中文 چینایی
FA فارسی فارسی
VI Tiếng Việt ویتنامی
TL Tagalog تاگالوگ
KU Kurdî کردی
HA Hausa هاوسا
PT Português پرتگالی
ML മലയാളം مالایالام
TE తెలుగు تلگو
SW Kiswahili سواحیلی
TA தமிழ் تامیلی
MY မြန်မာ برمه ای
TH ไทย تايلندی
DE Deutsch آلمانی
PS پښتو پشتو
AS অসমীয়া آسامی
SQ Shqip آلبانی
AM አማርኛ امحاری
NL Nederlands هلندی
GU ગુજરાતી گوجراتی
KY Кыргызча قرغزی
NE नेपाली نیپالی
LT Lietuvių لیتوانیایی
SR Српски صربستانی
TG тоҷикӣ تاجیکی
RW Kinyarwanda کينیارواندایی
HU Magyar مجارستانی
CS Čeština چکسلواکی
MOS Moore الموري
MG Malagasy مالاگاسی
OM Oromoo اورومویی
KN ಕನ್ನಡ کانارایی
WO Wolof الولوف
AZ Azərbaycan آذری
UZ O‘zbek اوزبکی
UK Українська اوکراینی
KA ქართული الجورجية
MK Македонски المقدونية
KM ភាសាខ្មែរ الخميرية
BM Bambara البامبارية
PA ਪੰਜਾਬੀ البنجابية
MR मराठी الماراثية
DA Dansk الدنماركية
RN Kirundi الكيروندي
KMR Kurmancî الكرمنجية
MS Bahasa Melayu الملايو