1. اصلی
  2. دسته بندی ها
  3. فضایل و آداب

حديث از گمان(بد) برحذر باشید، زیرا که گمان دروغ‌ترین سخن است

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ:
«إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ؛ فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ، وَلَا تَحَسَّسُوا، وَلَا تَجَسَّسُوا، وَلَا تَحَاسَدُوا، وَلَا تَدَابَرُوا، وَلَا تَبَاغَضُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللهِ إِخْوَانًا».

از ابوهریره رضی الله عنه از پیامبر صلی الله علیه وسلم روایت است که فرمودند:
«از گمان(بد) برحذر باشید، زیرا که گمان دروغ‌ترین سخن است، و در پی پوشیده‌ها [ی مردم] نباشید، و تجسس نکنید، و با یکدیگر حسادت نورزید، و به هم پشت نکنید، و با هم کینه نورزید، و بندگان الله [و] برادران هم باشید».

صحیح متفق علیه صحیح بخاری - 6064

توضیح

پیامبر صلی الله علیه سلم از برخی از اموری که به اختلاف و دشمنی بین مسلمانان منجر می‌شود نهی کرده‌اند و نسبت به آن هشدار داده‌اند. از جملهٔ آن:
«گمان»، یعنی تهمتی که بدون دلیل در دل می‌افتد، و ایشان بیان کرده‌اند که گمان از دروغ‌ترین سخنان است.
و از «تَحَسُّس» یعنی جستجوی پوشیده‌های مردم با چشم و گوش.
و از «تَجَسُّس» یعنی جستجوی امور پوشیده و از این کلمه بیشتر دربارهٔ جستجویی که به هدف بد باشد به کار می‌رود.
و از «حسد» یعنی بد دانستن حصول نعمت برای دیگران.
و از «تَدابُر» (پشت کردن به یکدیگر) به این صورت که از هم روی‌گردان شوند و به هم سلام نکنند، و شخص به دیدار برادر مسلمانش نرود.
و از «تباغُض» (کینه ورزیدن به هم) یعنی کراهت و نفرت از هم، مانند آزار رساندن به دیگران و رو ترش کردن و بد برخورد کردن با هم.
سپس ایشان سخنی جامع و مختصر و مفید را به زبان آوردند که با آن، رابطهٔ مسلمانان با یکدیگر اصلاح می‌شود: «بندگان الله، برادران یکدیگر باشید». برادری، عامل وصلی است که با آن روابط بین مردم پیوسته می‌ماند و محبت و الفت میان آنها بیشتر می‌شود.

از فوائد حدیث

  1. گمان بد بردن به کسی که نشانه‌های بدى از او آشکار شده ایرادی ندارد، و مؤمن باید باهوش و نکته‌سنج باشد و فریب بدکاران و فاسقان را نخورد.
  2. منظور، هشدار نسبت به اتهامی است که در دل جا بیفتد و بر آن پافشاری شود، اما آنچه لحظه‌ای به دل می‌افتد اما در آن مستقر نمی‌شود [و تبدیل به ظن دائمی نمی‌شود] در تکلیف داخل نیست.
  3. تحریم اسباب نفرت و جدایی میان افراد در جامعهٔ اسلامی از جمله تجسس و حسادت و مانند آن.
  4. توصیه به تعامل با مسلمان به مانند تعامل با برادر در نصیحت و محبت.

مشاهدۀ ترجمه ها

59 زبان
EN English انگلیسی
UR اردو اردو
ES Español اسپانوی
ID Indonesia اندونزیایی
UG ئۇيغۇرچە اویگوری
BN বাংলা بنگالی
TR Türkçe ترکی
RU Русский روسی
BS Bosanski بوسنیایی
SI සිංහල سنهالی
HI हिन्दी هندی
ZH 中文 چینایی
FA فارسی فارسی
VI Tiếng Việt ویتنامی
TL Tagalog تاگالوگ
KU Kurdî کردی
HA Hausa هاوسا
PT Português پرتگالی
ML മലയാളം مالایالام
TE తెలుగు تلگو
SW Kiswahili سواحیلی
TA தமிழ் تامیلی
MY မြန်မာ برمه ای
TH ไทย تايلندی
DE Deutsch آلمانی
JA 日本語 ژاپنی
PS پښتو پشتو
AS অসমীয়া آسامی
SQ Shqip آلبانی
SV Svenska سویدی
AM አማርኛ امحاری
NL Nederlands هلندی
GU ગુજરાતી گوجراتی
KY Кыргызча قرغزی
NE नेपाली نیپالی
YO Yorùbá یوروبایی
LT Lietuvių لیتوانیایی
SR Српски صربستانی
SO Soomaali سومالیایی
TG тоҷикӣ تاجیکی
RW Kinyarwanda کينیارواندایی
RO Română رومانی
HU Magyar مجارستانی
CS Čeština چکسلواکی
MOS Moore الموري
MG Malagasy مالاگاسی
OM Oromoo اورومویی
KN ಕನ್ನಡ کانارایی
WO Wolof الولوف
AZ Azərbaycan آذری
UZ O‘zbek اوزبکی
UK Українська اوکراینی
KA ქართული الجورجية
MK Македонски المقدونية
KM ភាសាខ្មែរ الخميرية
BM Bambara البامبارية
PA ਪੰਜਾਬੀ البنجابية
MR मराठी الماراثية
KMR Kurmancî الكرمنجية